Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

Παρελθόν και παρόν μέσα από τις κούκλες της Ειρήνης Πρίντεζη-Φράγκου

Του Γιώργου Παπαχριστοδούλου

Φεύγοντας Κυριακή βράδυ από την αίθουσα ‘Αριστοτέλης’ του δημαρχείου της Χαλκίδας, ενώ η βροχή δυνάμωνε στην παραλία, είχαμε ταξιδέψει σε ήθη και έθιμα της νεοελληνικής περιφέρειας, μέσα από τις κούκλες της Ειρήνης Πρίντεζη - Φράγκου.
Φιγούρες φτιαγμένες με το χέρι, προσεγμένες στην παραμικρή λεπτομέρεια τους, αποτέλεσμα μακρόχρονης έρευνας σε τόπους και ανθρώπους, οι παραδοσιακές φορεσιές από όλον τον νεοελληνικό γεωγραφικό χώρο, που ξεκινά από τα Κύθηρα και την Κρήτη και φτάνει ως την Κωνσταντινούπολη και τον Πόντο, αποδίδουν μια όψη ενός τρόπου ζωής ο οποίος είτε χάθηκε για πάντα είτε επιβιώνει πια σε γιορτές και εκδηλώσεις με επίκεντρο την παράδοση.

Πολλά από τα ερωτήματα για τις πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις αυτής της παράδοσης, κατά τη γνώμη μου, έχουν ήδη απαντηθεί από την πραγματικότητα του σύγχρονου κόσμου στον οποίο αναμετρώνται μια κοσμοπολίτικη καπιταλιστική βαρβαρότητα που ισοπεδώνει την τοπικότητα με μια νοσταλγική προσήλωση στο εθνοκεντρικό παρελθόν το οποίο επίσης παρήγαγε, σε πολλές περιπτώσεις, μια ομοιόμορφη κοινωνία.
Σκέφτηκα τα παραπάνω κοιτώντας την πρώτη ενότητα από τις κούκλες της Ειρήνης Πρίντεζη - Φράγκου, οι οποίες διακρίνονται για την κίνησή τους μέσα από την οποία τα πρόσωπα ζωντανεύουν, για να δώσουν την σκυτάλη στη δεύτερη ενότητα με τα επαγγέλματα και δραστηριότητες που χάθηκαν ή εξαφανίστηκαν, από τον μεσοπόλεμο κιόλας, από την τεχνοκρατική κυριαρχία σε συνδυασμό με την βιομηχανοποίηση της παραγωγής. 
Ο γαλατάς, ο κουρέας, ο λούστρος, ο λατερνατζής, η υφάντρα, ο αρκουδιάρης, ο παγωτατζής, ο καλαθάς.
Σταθήκαμε ιδιαίτερα στην ενότητα αυτή τόσο επειδή ξυπνάει μνήμες που αντιστέκονται σε αυτό το κερδώο ροκάνισμα του χρόνου όσο επειδή σήμερα, πολλές αυτές τις δραστηριότητες, επιστρέφουν μέσα από άνδρες και γυναίκες που συνειδητά επιλέγουν έναν ήπιο, λιτό, οικολογικό τρόπο επιβίωσης.
Εδώ, η ματιά της Πρίντεζη - Φράγκου στην κληρονομιά του ευρύτερου γεωγραφικού χώρου, τον οποίο θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως μια σύνθεση της κουλτούρας των Βαλκανίων και της Μεσογείου, συνομιλεί με μια κοινωνική πραγματικότητα που αμφισβητεί το ζοφερό μέλλον το οποίο υπόσχεται η πολιτική και κοινωνική ελίτ. 
Θα υποστήριζε κανείς ότι η τέχνη καταγράφοντας όψεις του παρελθόντος πετυχαίνει να σκιαγραφήσει το παρόν. Όχι, ως νοσταλγία με την οποία κανείς μπορεί να πορευτεί σχεδόν χαμένος, αλλά ως δυναμική σχέση με τον ίδιον τον χρόνο.
Το ταξίδι στην έκθεση, την οποία διοργάνωσε το λαογραφικό μουσείο της Χαλκίδας, με αφορμή τη συμπλήρωση 35 χρόνων λειτουργίας, ολοκληρώθηκε με την ενότητα που αφορά στα γεγονότα των σεπτεμβριανών του 55 στην Κωνσταντινούπολη, και το ιατρείο ‘πόνου’ για τις κούκλες, μια από τις δραστηριότητες με τις οποίες ασχολείται εντατικά η καλλιτέχνις.
Η Ειρήνη Πρίντεζη - Φράγκου γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Από τεσσάρων ετών άρχισε να φτιάχνει φορέματα για τις κούκλες της ενώ, λίγο αργότερα, να τα ζωγραφίζει. Τελείωσε το Κεντρικό Παρθεναγωγείο, σπούδασε στην Αμερικανική Σχολή Γραμμάτων και Τεχνών της Κωνσταντινούπολης όπου έμαθε την τεχνική κατασκευής της κούκλας με βαμβάκι, σύρμα και κόλλα. Έχει πραγματοποιήσει δεκάδες εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Στην Χαλκίδα, από 17 έως 21 Μαΐου 2017, εκτέθηκαν πάνω από 120 κούκλες – δημιουργίες της στις οποίες απολαύσαμε το πώς συνδυάζονται τρεις τέχνες – ζωγραφική, ενδυματολογία, χειροτεχνία.




























Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου