Πέμπτη, 6 Απριλίου 2017

Δημοτική Αγορά Χαλκίδας: Με το βλέμμα στο μέλλον

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ
Ερωτήματα για τον δημόσιο χώρο που φέρνει η συνεδρίαση του Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων για την έγκριση της προμελέτης αποκατάστασης



Σήμερα το μεσημέρι το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού συνεδριάζει με αντικείμενο την έγκριση ή μη προσχεδίων για την «Αποκατάσταση, ανάδειξη και λειτουργική επανένταξη της Δημοτικής Αγοράς Χαλκίδας καθώς και ανάπλαση των επιφανειών της γειτνιάζουσας πλατείας Αγοράς», του Δήμου Χαλκιδέων, τα οποία έλαβαν το Α΄ βραβείο στον Ανοικτό Αρχιτεκτονικό Διαγωνισμό του Δήμου Χαλκιδέων. Πρόκειται για κρίσιμη συνεδρίαση όσον αφορά το μέλλον της πολιτεία του Ευρίπου καθώς θα καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα αποκατασταθεί η δημοτική αγορά της πόλης.

ΔΕΝ ΓΚΡΕΜΙΣΤΗΚΕ
Όλοι οι δήμαρχοι της μεταπολίτευσης ήθελαν να γκρεμίσουν την δημοτική αγορά.
Κανείς δεν το κατόρθωσε, παρά τους κατά καιρούς λεονταρισμούς – είτε για λόγους άγνοιας είτε επειδή ονειρεύονταν mαlls (εμπορικά κέντρα – ναοί της κατανάλωσης που παράγουν ψευδημόσιο χώρο) με τα αντίστοιχα οφέλη που προσφέρει η διεύρυνση του μοντέλου της επιχειρηματικής πόλης είτε επειδή ελκύονταν από το πρότυπο του ‘demolition mαn’, επειδή ορθώθηκε απέναντι τους η μαχητική, τεκμηριωμένη, δημοκρατική αντίσταση των πολιτών - κάθε κοινωνικής διαστρωμάτωσης.
Ωστόσο, ο αγώνας των πολιτών δεν σταματά ούτε σήμερα ούτε με την επίτευξη του πρώτου στόχου που ήταν να κριθεί διατηρητέο το μνημείο (έστω τμήματά του).

Η ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ
Το κρίσιμο στη σημερινή συνεδρίαση του ΚΣΝΜ είναι τι θα συμβεί με την πτέρυγα Κυδωνιάτη, πώς θα αναπλαστούν οι προσόψεις του κτιρίου, εάν είναι εφικτό να λειτουργήσει θερινό σινεμά στην οροφή της αγοράς όπως προτείνεται και με τι όρους, με ποιον τρόπο θα εξασφαλιστεί η διαφάνεια της όλης διαδικασίας, πώς θα συνδεθούν λειτουργικά η κεντρική πλατεία με την δημοτική αγορά, πώς θα αναδειχτούν ο δημόσιος χώρος, το ιστορικό παρελθόν, οι διάφορες φάσεις, αρχιτεκτονικές και ιστορικές, που διαμόρφωσαν αυτό που σήμερα βλέπουμε, σε ένα μέλλον το οποίο φαντάζει δυσ-τοπικό. Εντούτοις, όπως απέδειξε και η μάχη να μην γκρεμιστεί η αγορά, είναι πάντοτε στο χέρι μας το μέλλον μπορεί να αλλάξει προς μια κατεύθυνση ελευθερίας.

Η αγορά δεν είναι μόνον το εμπορικό της κομμάτι – την οικονομική της διάσταση μπορεί εύκολα να την διασφαλίσει, με τις αντίστοιχες διευθετήσεις οι οποίες θωρακίζουν τους ισχυρούς, η οποιαδήποτε δημοτική αρχή.
Την αγορά με την κοινωνική της έννοια μόνον ελεύθεροι και ενεργοί πολίτες μπορούν να φτιάξουν συμμετέχοντας στον δημόσιο χώρο, κινούμενοι ελεύθερα εντός των κτιρίων και του χώρου, διαμορφώνοντας αυτό που ο Georg Simmel περιγράφει ως ‘ψυχή της πόλης’. Όψεις της νεωτερικότητας στην οποία αναφέρεται ο Γερμανός κοινωνιολόγος συναντάμε και στην Χαλκίδα, μια μικρή περιφερειακή πόλη η οποία έχει το πλεονέκτημα να έχει στραμμένο το μέτωπο προς τη θάλασσα, συνδυάζοντας ένα πολυπλόκαμο ιστορικό παρελθόν με ένα μεταβιομηχανικό τοπίο.

ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ
Στο πλαίσιο αυτό, η αγορά σήμερα, παλαιότερα πλατεία εμπόρων, αργότερα πλατεία του μεγαλοτσιφλικά Νόελ Μπαίκερ, τόπος όπου στο τέλος του Εμφυλίου κρεμάστηκε το κεφάλι του αντάρτη καπετάν Ανάποδου, τόπος των προεκλογικών συγκεντρώσεων – ο Μπάος το ’77 συγκέντρωνε πέντε χιλιάδες εκεί-, συνδυάζει πολλά πράγματα: τους πλανόδιους με το τσάι, τα χόρτα, τα αβγά που παλεύουν για το μεροκάματο, το πανό της πρωτοβουλίας αλληλεγγύης στους πρόσφυγες στην Ριτσώνα, τους κατά καιρούς ενοίκους της-φτωχοδιαβόλους τώρα που ερήμωσε το κτίριο, την κυρία στο περίπτερο που θα σου αφηγηθεί μια ωραία ιστορία, το μεγάλο μάρκετ, τους τσιμεντάδες που έχουν στηθεί στην επάνω πλευρά, τους ιεχωβάδες που μοιράζουνε φυλλάδια, το κομμωτήριο, το κλειδαράδικο, τα εποχικά είδη, τον άνδρα της Κατερίνας, τον μοναχικό γείτονά μας, που απολαμβάνει τον πρωινό ήλιο στα παγκάκια, το σκυλί που κοιμάται νηφάλια, τον πλανόδιος που πουλά κολώνια τρία ευρώ, τους ταξιτζήδες στην Κριεζώτου, τα βιολογικά του Χριστόπουλου, τις αναμνήσεις του Νίκου και της Μαρίας που έκαναν τσουλήθρα στα σκαλιά εκείνου που ο δημοσιογραφικός κιτρινισμός κατέγραψε ως ποντικώνα, τον κόσμο που περιμένει στις στάσεις του αστικού για Λευκαντί, Βατώντα, Βασιλικό, όσους διαβάζουμε τα κηδειόχαρτα. 
Κι άλλα πολλά, που διαφεύγουν από το βλέμμα.

ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ, ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ
Η αγορά, η πόλη είναι οι άνθρωποι της, τα πουλιά και τα ψάρια, τα αδέσποτα. Η ελεύθερη πρόσβαση σε έναν τόπο μη εμπορευματικό, τόπο ελευθερίας.
Στην πόλη, στον χώρο, συγκρούονται κοινωνικά συμφέροντα, τα οποία άλλοτε συμμαχούν δημιουργώντας τέρατα, όπως η πλειοψηφία των νεοελληνικών πόλεων, άλλοτε βρίσκονται σε διαρκή αντιπαράθεση. Σε κάθε περίπτωση, αλληλεπιδρούν, όπως οι ματιές που διασταυρώνονται καθημερινά στο σημείο όπου ο πεζόδρομος της Κριεζώτου συναντά την πλατεία της αγοράς.
Η αποκατάσταση και εν συνεχεία η εκ νέου λειτουργία της δημοτικής αγοράς θα παράγει υπεραξία καθορίζοντας το μέλλον της πόλης για τις επόμενες δεκαετίες. Το ποιος θα την καρπωθεί είναι ένα ερώτημα που θα απαντηθεί από τους κοινωνικούς και πολιτικούς συσχετισμούς.
Πολύ περισσότερο σήμερα όταν γνωρίζουμε ότι οι από πάνω, οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ, εμπορεύονται με ιδιοκτησιακό μανία τον δημόσιο χώρο για να θωρακίσουν την εξουσία τους συνετίζοντας τους από κάτω. Οι τελευταίοι ας σκεφτούμε εάν είναι εφικτή μια αγορά δημόσια, ελεύθερη, κοινωνικήΜια αγορά που λ.χ. θα φιλοξενούσε τοπικά και βιολογικά προϊόντα, δραστηριότητες μη εμπορευματικές, ένας αυτοοργανωμένος αμεσοδημοκρατικός τόπος της τέχνης και των ιδεών. Σε μια πόλη της φαντασίας και της μνήμης. 

Για όλους και με όλους!

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου