Τετάρτη, 30 Μαρτίου 2016

Cruyff cigarette 14άρι

Του Γιώργου Παπαχριστοδούλου

Η μάρκα τσιγάρων που κοσμεί τον τίτλο είναι κατά φαντασίαν – δεν κυκλοφόρησε ποτέ. Ο κύριος, που δανείζει το επώνυμό του στην ανύπαρκτη «επιχείρηση», απεικονίζεται στη φωτογραφία να ρουφάει το φρεσκοαναμμένο του τσιγάρο, με κατεβασμένο το βλέμμα και περίσσια, σχεδόν ιερή, προσήλωση στη μαγεία του καπνού, έτοιμος για μια ακόμη φορά να κάνει παιχνίδι.
Επάγγελμα; Τι επάγγελμα; Ποδοσφαιριστής επισήμως, χορευτής ανεπισήμως. Στα μητρώα δε της ποδοσφαιρογραφίας είναι καταχωρημένος ως «ιπτάμενος Ολλανδός». Ναι, καλά καταλάβατε, πρόκειται για τον σπουδαίο Γιόχαν Κρόυφ.
Για αυτόν και την παλιοπαρέα του (Κάιζερ, Νέεσκενς, Κρολ, Ρέζενμπρινκ), το ποδοσφαιρικό τερραίν δεν ήταν ποτέ μια (στατική) σκαριέρα όπου το κάθε πιόνι έχει τις δικές του προδιαγεγραμμένες από τους απαράβατους κανόνες, κινήσεις.
Θα μπορούσαμε ίσως να τον παρομοιάσουμε μόνο με την παντοδύναμη βασίλισσα των απεριόριστων κινήσεων, αν και η μπάλα κυλάει στο χορτάρι μη προβλέψιμα – πόρνη την είχε αποκαλέσει ο Βόσνιος Ίβιτσα Όσιμ, παλιός προπονητής του Παναθηναϊκού – συντρίβοντας κάθε στρατηγική που έχει σχεδιαστεί από πριν. Άσε βέβαια που η τέχνη του ποδοσφαίρου ασκείται ενώπιον ενός βουερού θεάτρου σε αντίθεση με την σκακιστική απαίτηση για ήσυχη ατμόσφαιρα.
Υπάρχει επιπλέον μία πιο κρίσιμη λεπτομέρεια: ο χώρος της σκακιέρας είναι περιορισμένος. Ο Κρόυφ και οι φίλοι του ξεπέρασαν αυτή την αντίληψη για το ποδόσφαιρο, υλοποιώντας αυτό που ονομάστηκε ολοκληρωμένο ποδόσφαιρο (total football). Αφενός, επειδή εντός του γηπέδου δημιουργούσαν περισσότερο χώρο καλύπτοντας και δημιουργώντας τον κενό χώρο, αφετέρου, επειδή με αυτόν τον τρόπο ξεπεράστηκε το απωθητικό κατενάτσιο του Χερέρα και το κοινό αντίκρισε ποδοσφαιριστές που μπορούσαν να αμυνθούν, ενώ τυπικά ήταν επιθετικοί και να επιτεθούν, ενώ ξεκινούσαν την ενδεκάδα ως σέντερ μπακ ή λίμπερο. Ο Κρόυφ με το νούμερο 14 στην πλάτη συμπύκνωσε παικτικώς, εκεί στα 70’s, το νόημα του ολοκληρωμένου ποδοσφαίρου.
Αρχιτέκτονας ήταν ο Ρίνους Μίχελς και το σχέδιο το υλοποίησαν όσοι φόρεσαν τη φανέλα της Εθνικής Ολλανδίας, του θρυλικού Άγιαξ και νωρίτερα της Φέγενορντ, της ομάδας που προοικονόμησε την θριαμβευτική εμφάνιση του επί τρεις συνεχόμενες φορές, από το ’71 ως το ’73, πρωταθλητή Ευρώπης.
Πίσω όμως από κάθε σπουδαία ιστορία στην τέχνη, τη ζωή και το…ποδόσφαιρο, κρύβεται συνήθως ένα επεισόδιο στο οποίο το τυχαίο διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο. Φτωχός και έχοντας χάσει μικρός τον πατέρα του, ο Κρόυφ θα πρωτοδοκιμαστεί στα τσικό του Άγιαξ δέκα χρονών, το 1959, επειδή το ζήτησε από τους υπευθύνους της ομάδας η μητέρα του, που εργαζόταν στο γήπεδο ως καθαρίστρια.


Χρόνια αργότερα, το 1974, ο τραπεζικός του λογαριασμός θα γεμίσει με τα εκατομμύρια της ακριβότερης μεταγραφής που είχε ως τότε γίνει στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο (κοντά στα 2,5 εκ. ευρώ σημερινά λεφτά) από τον Άγιαξ στη Μπαρτσελόνα, την οποία δεν επέλεξε τυχαία: η μισητή Ρεάλ του έδινε περισσότερα, αλλά πέταξε κατάμουτρα την απόρριψη λέγοντας ότι δεν θα αγωνιζόταν ποτέ στην ομάδα του στρατηγού Φράνκο, του δικτάτορα που κυβέρνησε με βία και τρόμο την Ισπανία για σαράντα και βάλε χρόνια. Τον Κρόυφ τον αποκάλεσαν φραγκοφονιά, αν και οι εκτός γηπέδου κινήσει του υποδήλωναν μάλλον κάτι άλλο: την ατομική εξέγερση του ποδοσφαιριστή ενάντια στα αφεντικά του ποδοσφαίρου. Όλα ήταν άλλωστε στο πνεύμα της εποχής: Μάης του ’68,εξέγερση, μουσική, ελευθεριότητα στα ήθη.
Όσοι θεωρούν ακόμη και σήμερα τον ποδοσφαιριστή σαν απλή καλοκουρδισμένη αρτίστα, ένα πιόνι στις ορέξεις τους, απλή μονάδα για να θησαυρίζουν με εκατομμύρια, ας αναρωτηθούν πόσα έχουν αλλάξει από τότε. Για το τέλος, ας ακούσουμε τον ίδιο τον Γιόχαν που διέπρεψε και ως προπονητής (ιδίως στην Μπάρτσα), να μας παρουσιάζει την ποδοσφαιρική του φιλοσοφία: «Το απλό ποδόσφαιρο είναι το πιο όμορφο. Αλλά το να παίξεις απλά είναι το πιο δύσκολο πράγμα».


*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στο πρώτο τεύχος του περιοδικού UNICULT (Απρίλιος 2009)


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου