Πέμπτη, 6 Μαρτίου 2014

Στον αστερισμό του μεταμνημονίου

Του Γιώργου Παπαχριστοδούλου

Βρισκόμαστε ήδη σε μετα-μνημονιακή εποχή. Με την έννοια ότι οι αλλεπάλληλες νομικές ρυθμίσεις των μνημονίων, από το 2010 κι έπειτα, έχουν επιβληθεί ως κυρίαρχος όρος στην υποβόσκουσα σύγκρουση της κοινωνίας με το Κράτος. Είναι το τρέχον πλαίσιο εντός του οποίου όλα αναφέρονται, όλα επιτρέπονται, ξεκινούν και καταλήγουν. Με την έννοια ότι το δίλημμα Μνημόνιο-Αντιμνημόνιο δεν δημιούργησε την κρίση, αλλά ξεγύμνωσε βαθύτερες αιτίες, αιτίες που αφορούν στη θέσμιση της κοινωνίας, επάνω το δίλημμα αυτοοργάνωση-ανάθεση.

Το Μνημόνιο έπρεπε να εφευρεθεί από το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα ώστε να κατασκευαστούν εκ νέου ως κυρίαρχο αφήγημα οι όροι λεηλασίας του κοινωνικού πλούτου και των φυσικών πόρων, ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες μίας νέας αναδιανομής ισχύος από τα μεσαία και ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα προς την οικονομική και πολιτική ελίτ.
Υπάρχουν κάποια σημεία τα οποία διαφοροποιούν την ελληνική κρίση σε σχέση με την παγκόσμια χρηματοπιστωτική φούσκα του 2008: η δομή της οικονομίας (αυτοαπασχολούμενοι, οικογένεια στο επίκεντρο της οικονομικής δραστηριότητας, μεγάλος δημόσιος τομέας, κυριαρχία των κατασκευών), οι διαχρονικές σχέσεις πατρωνίας μεταξύ κομματικών σχηματισμών και πελατών-ψηφοφόρων, η προϋπάρχουσα πολιτική και αξιακή κρίση, πρώτη δυναμική εκδήλωση της οποίας ήταν η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008, το γεγονός ότι η κρίση ξεδιπλώθηκε εντός του ευρώ για το οποίο οι αποφάσεις ανήκουν στον ασύδοτο υπερεθνικό μηχανισμό που ονομάζεται Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Τα παραπάνω σημεία εξηγούν ίσως την διάχυτη δυσκολία συγκρότησης (αμεσο)δημοκρατικών, αυτόνομων μορφών συνεργατικής οικονομίας, τον σημερινό πολλαπλασιασμό των κομματιδίων με βασική αναφορά τη διαδρομή των προσώπων- βουλευτών, την ωμή ταύτιση των συμφερόντων της εγχώριας οικονομικής ελίτ με το κράτος. Ο Μπόμπολας στη Χαλκιδική δεν λειτουργεί μόνον ως αντιπρόσωπος ενός διεθνοποιημένου αρπαχτικού καπιταλισμού, λειτουργεί πρώτιστα ως τσιφλικάς του παλιού καιρού που γνωρίζει ότι, μέσω των σχέσεων που έχει αναπτύξει με την κομματοκρατία, μπορεί να χρησιμοποιεί κατά βούληση τον κατασταλτικό μηχανισμό για να καταστέλλει τις αντιστάσεις (διόδια, χρυσός, σκουπίδια, νερό).
Πολύδωρας, Ζώης, Νικολόπουλος, Ψωμιάδης, Αλαβάνος, Λοβέρδος, όσοι αποχωρούν από το κομματικό «μαντρί» κρατώντας τη βουλευτική έδρα και την πόρτα επιστροφής ανοιχτή, εκφράζουν την απουσία συλλογικής – κοινωνικής αναφοράς (επαγγελματίες είναι, για τη δουλειά τους νοιάζονται), φανερώνουν την απόσταση μεταξύ κοινωνίας και Κράτους, απόσταση η οποία διαμεσολαβείται πλέον από τον μηχανισμό των μίντια. Τα τελευταία, εκτός από το να διαπαιδαγωγούν χειραγωγώντας, προβάλλουν το πολιτικό προσωπικό το οποίο, υποτίθεται, έχει ως προορισμό να διασώσει τη χώρα, το έθνος, το λαό, την κοινωνία των πολιτών κλπ. Κουραφέξαλα. Το αντάλλαγμα είναι η δανειοδότησή τους χωρίς υλικές εγγυήσεις απέναντι στους μικρομετόχους – Mega και οργανισμός Λαμπράκη γνωρίζουν ότι τα δάνεια είναι το μπόνους για την παραγωγή τόνων προπαγάνδας. Η προίκα είναι η δυνατότητα που τους δόθηκε μετά το αιφνιδιαστικό κλείσιμο της ΕΡΤ να ελέγξουν καθολικά την τηλεοπτική ενημέρωση μέσω της εταιρείας Digea, της εταιρείας την οποία συνέστησαν οι καναλάρχες, η οποία γίνεται πάροχος ψηφιακού τηλεοπτικού δικτύου για 15 χρόνια, αφού το δημόσιο παραιτήθηκε ουσιαστικά του δικαιώματος να νοικιάζει αυτό τις συχνότητες. Το Mega πχ. θα έπρεπε να πληρώνει 1 εκ. ευρώ ετησίως , αλλά τώρα μαζί με τα συνεταιράκια του θα νοικιάζει από τον εαυτό του – όλοι μαζί έδωσαν μόλις 16 εκ. ευρώ για να αποκτήσουν το δικαίωμα απόλυτου ελέγχου για μία δεκαπενταετία!
Στο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο όπου ο «γαλάζιος» πρόεδρος Φιλιππίδης δανειοδοτούσε αφειδώς κι επί πενταετία επιχειρηματίες και φίλους, αναδείχτηκε για πολλοστή φορά η αυθαιρεσία και ασυδοσία της εγχώριας υπερ-τράπεζας των Τραπεζών, με επικεφαλής τον διοικητή Προβόπουλο.
Δεν δίνει λόγο ούτε στο Κράτος – απλώς, μοιράζει την πίτα του χρήματος, αναλόγως των εσωτερικών συσχετισμών ισχύος στην πολιτική και οικονομική ελίτ. Είναι ο ίδιος ο τρόπος λειτουργίας του μηχανισμού (μίζα, διαφθορά, λεηλασία, αντικοινωνική αντίληψη) ο οποίος διαπερνά οριζόντια το σύστημα: από τα εξοπλιστικά προγράμματα μέχρι τις προμήθειες του σωλήνα στο Κακοσάλεσι. Απλώς, μαζεύτηκε πολύ μαύρο χρήμα, ρε παιδί μου, και πρέπει να κάνουμε κάτι ώστε να καθησυχαστεί το πόπολο το οποίο, μέσα στην ανοησία και την απελπισία του, κοιτά προς τους νεοναζί, οι οποίοι φορώντας την προβιά του «λαϊκού τιμωρού»,θεωρούν ότι έχουν την ιστορική ευκαιρία να καταλάβουν την εξουσία. Δύο παράγοντες τους εμποδίζουν: το ίδιο το Μαξίμου, οι φονταμενταλιστές του οποίου αποδεικνύονται πιστοί μαθητές του μετεμφυλιακού (παρα)κράτους της Δεξιάς με μονταζιέρες, δολοφονίες μεταναστών στο Αιγαίο, διώξεις στην ελευθερία του λόγου (Παστίτσιος), επικλήσεις στον ‘ύψιστο’, και το κοινωνικό αντιφασιστικό κίνημα, το οποίο διευρύνθηκε μετά τη δολοφονία του Π. Φύσσα. Ο πρώτος παράγοντας συντόμως θα αναδιαταχτεί για να συμμετέχει ξανά στη νομή της εξουσίας.
Οι διεργασίες των «από κάτω»
Ο δεύτερος εξ ορισμού συνδέεται με τις ευρύτερες κινήσεις των «από κάτω» για δημοκρατία και δικαιοσύνη, τη διεθνοποίηση της αντίστασης ενάντια στον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό, κίνηση η οποία εκτείνεται σε πολλά πεδία. Φυσικοί πόροι, κοινωνική διαχείριση της ενέργειας, ψηφιακές ελευθερίες, προστασία των σπόρων και της τροφής, ελευθερία μετακίνησης για όλους, δημόσια συλλογικά αγαθά, κατοικία, απο«ανάπτυξη», κοινωνική αλληλέγγυα οικονομία. Σε αυτό το πεδίο το μνημονιακό δίκαιο έχει το δικό του ρόλο, ως το εργαλείο εκείνο το οποίο επέβαλε μία αλλαγή των όρων διαβίωσης υπέρ των ισχυρών. Τους όρους αυτούς δεν μπορεί να τους αλλάξει ριζικά κανένα Σύνταγμα, καμία εκλογική αναμέτρηση. Το Σύνταγμα επειδή «αποτελεί τη συμπυκνωμένη νομική έκφραση και αποτύπωση ενός συγκεκριμένου συσχετισμού κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων» (Α. Μάνεσης, «Πολιτική κρίση και κρίση της πολιτικής», Το Βήμα, 29 Ιανουαρίου 1995, σ. 11), συσχετισμού ο οποίος σήμερα είναι σαφώς υπέρ των ισχυρών. Οι κοινοβουλευτικές εκλογές επειδή αποτελούν εκχώρηση εξουσίας στους σφετεριστές αντιπροσώπους. Μπορούν ασφαλώς να επηρεάσουν ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο μεταξύ Κοινωνίας, Κράτους, Εταιρειών, αλλά δεν πρόκειται να εκφράσουν αυτό που συμβαίνει.
Κι εκείνο που συμβαίνει στην κοινωνία, έξω και πέρα από τους θεσμούς, στη Χαλκιδική, στους ελεύθερους κοινωνικούς χώρους, στις εκατοντάδες κινήσεις πολιτών για την αλληλεγγύη, στον Αχελώο και τη Βωβούσα, στα ομότιμα δίκτυα ελεύθερης ψηφιακής ανταλλαγής της γνώσης και της έρευνας, παράγει πολιτική (όπως έχει ξαναγραφτεί στη «Β»).
Δεν πάσχει από την κοινοβουλευτική του αποτύπωση (την οποία μπορεί να καρπωθεί όποιος σεβαστεί την αυτόνομη κίνησή του). Υστερεί στην αλληλέγγυα-ισότιμη δικτύωσή του και την εδαφικοποίησή του σε υπαρκτό όραμα μίας άλλης ζωής, στην οποία το Κράτος και το Κεφάλαιο δεν θα εκφράζονται ως αυθεντίες, σε μία διαδικασία στην οποία ο σχεδιασμός θα ξεκινά από κάτω, από τη μικρή κλίμακα, από το τοπικό, από οικολογική αντίληψη και θα πολλαπλασιάζεται όσο συναντά αντίστοιχες πρωτοβουλίες (το αυτόνομο κι αυτεξούσιο είναι όμορφο).
Είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί να αντιληφθεί ο ΣΥΡΙΖΑ, ο πιθανότερος επόμενος διαχειριστής της εξουσίας, κάτι το οποίο δεν έχουν αντιληφθεί κινήσεις πολιτών οι οποίες μας προσέφεραν προσφάτως την παρωδία της ανάδειξης υποψηφίου «τους» για τις δημοτικές στη Χαλκιδική.
Η μεταμνημονιακή εποχή συνδυάζεται με τη γενίκευση του δικαίου της επιστράτευσης όποιου αντιδρά (καθηγητές, ναυτεργάτες), αυτό που έξοχα έχει αποκληθεί ‘εξτρεμισμός του κέντρου’ (από τον Μανδραβέλη ως το Χρυσοχοϊδη), τη χρήση του fast track για τις περίφημες επενδύσεις ως του νομικού εργαλείου με το οποίο καταπατείται κάθε έννοια δημοκρατικής διαδικασίας στη λήψη αποφάσεων που αφορούν το περιβάλλον ώστε να γίνει καθολικό και πανίσχυρο το λεγόμενο δίκαιο των εταιρειών, τη δυναμική επανεμφάνιση του αστυνομικού τρομοκράτους το οποίο, με τη συμμαχία των μίντια, έχει ήδη καταδικάσει για τις ιδέες τους κατηγορούμενους για ένοπλη δράση τον Κώστα Σακκά, τον Τάσο Θεοφίλου, τον φυλακισμένο Σπύρο Στρατούλη.
Εν δήμω

Με πρόσχημα μάλιστα την απόδραση Ξηρού, το αστυνομικό τρομοκράτος, πιστό στη θεωρία της συλλογικής ευθύνης, σχεδιάζει να κόψει το δικαίωμα των αδειών στους κρατούμενους των κολαστηρίων που αποκαλούνται φυλακές έχοντας ταυτόχρονα εξοικειώσει (ήδη από πέρυσι) την κοινή γνώμη με τη θέα των βασανιστηρίων τα οποία επιστρέφουν ως πρακτική για να σκορπίσουν το φόβο. «Εάν η σύγχρονη δημοκρατία αρνηθεί τον Δήμο, τι μπορεί να βάλει στη θέση του; Τι μπορεί να αναπληρώσει; Άρα, ξαφνικά η δημοκρατία παράγεται ως ένα κενό σημαίνον. (…)Όταν λέμε δημοκρατία το αντικείμενο αναφοράς είναι ο Δήμος, ο λαός, η θέλησή του. Όταν αυτονομείται το σημαίνον από το σημαινόμενο παράγεται ένα κενό σημαίνον», γράφει ο Στ .Ροζάνης (Ομοίωμα δημοκρατίας, σελ.19, εκδ. Εξάρχεια, 2013).  Ο Δήμος και η θέλησή του απουσιάζουν, λοιπόν, από το πλέγμα των σχέσεων εξουσίας. Ή μάλλον, δεν θα συμμετέχουν στις δημοτικές εκλογές της αντιπροσώπευσης. Επειδή η διαδρομή τους δεν στοχεύει στην κατάκτηση της διαχωρισμένης εξουσίας. Για εμάς, για τους πολλούς, η εποχή που η ευημερία μας πατούσε επάνω στον πόνο των άλλων, πέρασε. Ας αφουγκραστούμε. «[Οι πολίτες], πριν απ’ όλα να μην αισθάνονται φτωχοί επειδή πιθανόν δεν έχουν χρήματα, ούτε άχρηστοι επειδή δεν έχουν κάποια μισθωτή σχέση εργασίας στις καπιταλιστικές επιχειρήσεις ή το κράτος. Να μην αισθάνονται αδύναμοι επειδή το κόμμα που ψήφιζαν δεν τους εκπροσωπεί τελικά κι έτσι αποσύρονται από τα κοινά. Αν σταματήσουν να συμπεριφέρονται σαν καταναλωτές πολιτικών και ας αποφασίσουν να συμμετάσχουν στις διεργασίες διαμόρφωσης της πολιτικής, στις προσπάθειες δημιουργίς συλλογικών μορφών εργασίας και παραγωγής για την ικανοποίηση βιοτικών καταρχήν αναγκών, θα αντιληφθούν ότι ο καλύτερος διαμεσολαβητής είναι οι ίδιοι για τον εαυτό τους» (Γιώργος Κολέμπας, Γιάννης Μπίλλας, Ο ανθρωπολογικός τύπος της αποανάπτυξης-τοπικοποίησης, σελ.39, Εκδ. των Συναδέλφων, 2013). Σε πρώτο πληθυντικό παρακαλώ! 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου