Τρίτη, 4 Μαρτίου 2014

Γιάννενα της περιπλάνησης από τζαμάλα σε τζαμάλα

Καθαρά Δευτέρα, μεσημέρι. Η τζαμάλα στη Λούτσα καίει ακόμη
Οι αποκριάτικες φωτιές ως κύτταρα της πόλης που ανασαίνει αλλιώς και τα όρια της αυτοκίνησης
ΚΕΙΜΕΝΟ: Γιώργος Παπαχριστοδούλου

Το αυτοκίνητο άνοιξε τρύπες στο κορμί της πόλης. Στη νεοελληνική πόλη η αυτοκίνηση λειτούργησε, αναπόφευκτα, ως συντελεστής αύξησης της παραγωγικότητας της μισθωτής εργασίας, ως καθημερινό εργαλείο πρόσβασης στις υπηρεσίες, τη δουλειά, την ψυχαγωγία. Διέλυσε ταυτόχρονα τον παραδοσιακό οικιστικό ιστό. Τον μεταμόρφωσε επιβάλλοντας τον ρυθμό της. Γκάζι, φρένο. Αγκομαχητό. Φαινομενικά, επιτάχυνε τον χρόνο δίνοντας την ψευδαίσθηση ελευθερίας στο άτομο. Ώσπου, κλεισμένο στο κουβούκλιο, να φρακάρει στο φανάρι. Επικράτησε ως συλλογικό φαντασιακό-η κίνηση του αυτοκινήτου ταυτίστηκε με την ύπαρξη της πόλης. Δεν είναι τυχαίο πως μιλάμε για οδικές αρτηρίες. Εδώ η πόλη περιγράφεται ως οργανισμός που δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τον θόρυβο της κίνησης των τροχών.
Δεν είναι πάντοτε έτσι: οι τζαμάλες στα Γιάννενα, οι φωτιές την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς, επιβραδύνουν την κυρίαρχη ροή της πόλης, όπως βιώνεται από Δευτέρα ως Παρασκευή. Δεν αποκλείουν το αυτοκίνητο – του βάζουν όρια. Αναδεικνύουν την αντίθεση ανάμεσα στο δημόσιο, συλλογικό και το ιδιωτικό. Επισημαίνουν τη σημασία της γειτονιάς που υπάρχει όταν κανείς συμμετέχει σε μία συλλογική διαδικασία. 
Εθιμικά ή όχι, εμπορικά ή μη, η τζαμάλα αποτελεί μία προδιαγεγραμμένη συνάντηση μέσα στη χρονιά, στο μεταίχμιο μεταξύ χειμώνα και άνοιξης, χωρίς να χρειάζεται καμία άνωθεν έγκριση, κανέναν κεντρικό σχεδιασμό, για να συμβεί. Μόνον χώρο να υπάρξει.
Καθένας και καθεμία μπορούν και φτιάχνουν μία τζαμάλα. Χειροποίητα. Με αυτοοργάνωση, συνεργασία, αυτενέργεια, κέφι.
Στο πλαίσιο μίας πολυκεντρικής πόλης όπου οι φωτιές μοιάζουν με κύτταρα της πόλης που ανασαίνει αλλιώς, στο πλάι των οδικών αρτηριών. 
Τέσσερις τα ξημερώματα, στη διαδρομή πεζόδρομος Καλλάρη-Βύρωνος-Καπλάνειο-Χαρ. Τρικούπη-πλατεία Πάργης-Ν. Ζέρβα δεν συναντάς καμία τζαμάλα. Αντιλαμβάνεσαι ότι το δίκτυο πεζοδρόμων που δημιουργεί ο Δήμος αφορά αποκλειστικά την τόνωση της ζώνης του εμπορίου. Κίνηση τις ώρες του ωραρίου, σιγή το βράδυ. Αντίστοιχη εικόνα στη διαδρομή από Χατζηκώστα ως Δόμπολη, μέσω Μεγ. Αλεξάνδρου και Σουλίου.
Το ίδιο από την Αβέρωφ ως το τέρμα Δωδώνης – η τζαμάλα του ΠΑΜΕ, μπροστά από το δημαρχείο, στην ‘πλατεία’ Ανδ. Παπανδρέου, διστάζει να υπερβεί τα όρια της νομιμότητας που θέτει η κίνηση του αυτοκινήτου αφού το ρεύμα καθόδου (προς τη λίμνη) είναι ανοιχτό. Ευτυχώς, το πλήθος καρναβαλιστών που είχε κατακλύσει για σχεδόν επί τρίωρο, μετά τις 9, την ‘φαλακρή’ κεντρική πλατεία, καθυστερώντας την κίνηση των αυτοκινήτων, υπενθύμισε την ανάγκη μίας, έστω πιλοτικής, πεζοδρόμησης η οποία θα έδινε ανάσα. Για όλους.

Σουρτουκιές και άλλα
Στις λεωφόρους ταιριάζουν μάλλον οι παρελάσεις. Αλλά εδώ, ευτυχώς, δεν είναι Πάτρα – είναι Γιάννενα της περιπλάνησης από τζαμάλα σε τζαμάλα, σε αυτό άτυπο δίκτυο από γειτονιά σε γειτονιά.
Λούτσα με τη ζωηρή φωτιά και τα…σουβλάκια κάτω από την νάιλον τέντα, Πλάτανος με τον δραστήριο σύλλογο, Ζευγάρια, Καραβατιά στο κατήφορο σταυροδρόμι, Λακκώματα στη διασταύρωση επτά δρόμων (ποια πλατεία;), είναι απαραίτητες στάσεις για μία σουρτουκιά αγνώστου κατάληξης.
Κάτω από το δικαστικό, στην συνάντηση Κουγκίου και Θαρύπα, η γειτονιά συναντιέται εδώ και τέσσερα χρόνια σε μία φωτιά που ξεπήδησε με ατομική πρωτοβουλία (είπαμε, δεν απαιτείται έγκριση – μόνο συνεννόηση, καμιά φορά, με το Πνευματικό Κέντρο για δωρεάν ξύλα και λίγο κρασί). 
Στην ‘ΟΑΣΗ’ δεν άναψε φωτιά φέτος αφού η πρωτοβουλία πολιτών συνέβαλε στην έναρξη της αρχιτεκτονικής αποκατάστασης του ιστορικού κτιρίου, που αποτέλεσε έναν από τους στόχους της πρώτης τζαμάλας που έγινε στο προαύλιο, το 2009.

Με ρυθμούς αυτοοργάνωσης και με αντιφασιστικό τόνο (δέσποζε το πανώ ‘φασίστες κουφάλες, ήρθαν οι τζαμάλες’) συνέχισε και φέτος η τζαμάλα του αυτοδιαχειριζόμενου κοινωνικού χώρου [i], κάτω από το δημοτικό ωδείο, με πολύ κόσμο (πεδίο συνάντησης με παλιούς φίλους που αναζητούσαν τα ίχνη των ‘αγανακτισμένων’ πλατειών). 
Αφήσαμε, παραδοσιακά, τελευταίο το Κάστρο όπου φέτος στήθηκαν δύο φωτιές: η μπροστινή πίσω από τα τείχη και μία δεύτερη, στην αυλή του 9ου δημοτικού, στο Σουφαρί Σεράι, με πρωτοβουλία του ακούραστου Γιώργου Μακρίδη κι άλλων συμπολιτών. Καθένας μπορεί να στήσει μία τζαμάλα, δεν είπαμε; 

2 σχόλια:

  1. Η καλύτερη τζαμάλα η αυτοδιαχειριζόμενη τζαμάλα του Αυτοδιαχειριζόμενου Κοινωνικού Χώρου!! Μέχρι το πρωί!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Δεν κάθισα μέχρι το πρωί- έφυγα κατά τις 2. Όμορφα ήταν στον Κοινωνικό Χώρο. Ε, και δεν τίθεται θέμα ανταγωνισμού μεταξύ των τζαμαλών (εκτός εάν, σε προσωπικό επίπεδο, έχεις να αφηγηθείς κάποια σημαδιακή ιστορία!). Α, και κάποια φωτό δεν θα ήταν άσχημη- στείλε αν θες στο gpap21@yahoo.gr

    ΑπάντησηΔιαγραφή