Σάββατο, 1 Μαρτίου 2014

Οι δημοσκοπήσεις και η πολιτική ως θέαμα

2011, φθινόπωρο

Φίλιος, Γκόντας, Μπέγκας, Κολόκας, Μαντάς, Σκοπούλης, Τασιούλας, Φαρμάκης, Ελισάφ, Ναβρούζογλου, Καλογιάννης, παύουν να είναι πρόσωπα – μετατρέπονται σε παντοδύναμο μηχανισμό λειτουργίας των θεσμών της εξουσίας. Γίνονται θεσμοί- αυτονομημένοι από την κοινωνική λειτουργία. Ως ηγέτες, αρχηγοί, σωτήρες, πατέρες, υπεράνω των πολιτών.
Του Γιώργου Παπαχριστοδούλου

Δεν έτυχε να απαντήσω σε καμία από τις δημοσκοπήσεις που αφορούν τα αυτοδιοικητικά στο Δήμο Ιωαννιτών. Ούτε σε εκείνη του Οικονομικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων για λογαριασμό του Ιoannina TV ούτε στη δημοσκόπηση της εταιρείας ALCO για λογαριασμό της ‘Ενότητας Πολιτών-Νέα Γιάννενα’ για τον επικεφαλής της παράταξης ούτε στην πρόσφατη ιντερνετική του epirusgate. Μάλλον επειδή πλέον δεν διαθέτω σταθερό τηλέφωνο-κι αν είχα, δεν θα μπορούσα λόγω ιδιότητας. Εκτός εάν έχουν εξελιχτεί τόσο οι δημοσκόποι, που πλέον τηλεφωνούν στο κινητό.
Ισχύει σε κάθε περίπτωση στο ακέραιο η παρατήρηση του φίλου Ναπολέοντα Παπαδόπουλου (http://nalambis.blogspot.gr/) ότι η βιομηχανία των δημοσκοπήσεων είναι η μοναδική που λαμβάνει την πρώτη ύλη εντελώς ΔΩΡΕΑΝ. Για αυτό, όταν μας ρωτούν τη γνώμη μας για τον αυριανό δήμαρχο Ιωαννίνων ή για το καινούριο σαμπουάν που θα αγοράσουμε, θα έπρεπε να απαιτούμε ανταμοιβή. Σκεφτείτε το. Για την επόμενη φορά.
Το ερώτημα
Στις τρεις δημοσκοπήσεις το κεντρικό ερώτημα ήταν: ‘ποιον θα ψηφίζατε, όταν γίνουν εκλογές’. Με τα πρόσωπα στο επίκεντρο, ως ηγέτες, ως αρχηγούς, ως επικεφαλής, τα ερωτήματα που αφορούν άμεσα τον δημότη υποχωρούν μοιραία σε δεύτερη θέση. Σαν τσόντα στα παλιά σινεμά. 
Υγεία, παιδεία, περιβάλλον, πολιτισμός, οικονομία, ενημέρωση, δημόσιοι χώροι, διατροφή, πρόσβαση σε δημόσια αγαθά και υπηρεσίες, κατοικία, φορολογία, αλληλεγγύη, επιπτώσεις του ‘Καλλικράτη’ -ιδού μερικά. Ερωτηθήκαμε λιγότερο για τα θέματα που αφορούν την όποια δημοκρατία και τις λειτουργίες της, περισσότερο για το ποιος θα εφαρμόσει, στην όποια του παραλλαγή, το κυρίαρχο μοντέλο άσκησης δημοτικής εξουσίας. Το πλαίσιο είναι δεδομένο- δεν αμφισβητείται.
Το αντίθετο μάλιστα: ενισχύεται από την προβολή ερωτημάτων που αφορούν τα πρόσωπα, όχι ως φορείς πολιτικών, αλλά ως διαχειριστές της εξουσίας (είτε αυτονομημένους από τον εκάστοτε κομματικό-επιχειρηματικό μηχανισμό είτε πιστούς εντολοδόχους του). Αυτή την εικόνα καλλιεργεί ο τοπικός Τύπος (μαζί με τα blogs) επειδή έμαθε να λειτουργεί πρώτιστα ως υπερασπιστής συγκεκριμένων συμφερόντων που μάχονται να επιβληθούν στην πόλη και τους κατοίκους της (είτε, παλαιόθεν, ανήκει σε κάποια από τις αντιμαχόμενες παρατάξεις είτε εξαγοράζεται από τον εκάστοτε ισχυρό).
Ξεκινά, αρχές της εβδομάδας, το epirusgate.blogspot.com τις διαρροές της δημοσκόπησης για την ‘Ενότητα Πολιτών’, διανθίζοντάς την με κουτσαβακισμούς του τύπου ' θα του κάνουμε τη χάρη και θα δημοσιοποιήσουμε κάποια από τα στοιχεία' (http://epirusgate.blogspot.gr/2014/02/alco_25.html– απαντούν, εμμέσως, δημοσιεύοντάς την ολόκληρη, χτες και σήμερα, οι ‘Νέοι Αγώνες’ πληροφορώντάς μας ότι μετά τις επιλεκτικές διαρροές, η γραμματεία της παράταξης έδωσε έγκριση στους δύο υποψηφίους να διοχετεύσουν τη δημοσκόπηση στα ΜΜΕ (http://www.neoiagones.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=4509:-alco-q-q&catid=5:2012-02-28-20-40-49&Itemid=8).  
Δεν έχει χαθεί η μπάλα- απλώς το παιχνίδι παίζεται σε γήπεδο όπου η πολιτική (η ενασχόληση με τα κοινά για την υπεράσπιση του δημόσιου συμφέροντος) έχει μετατραπεί σε αρένα και θέαμα. Αποκρουστικό.
Χωρίς Δήμο
Φίλιος, Γκόντας, Μπέγκας, Κολόκας, Μαντάς, Σκοπούλης, Τασιούλας, Φαρμάκης, Ελισάφ, Ναβρούζογλου, Καλογιάννης, παύουν να είναι πρόσωπα – μετατρέπονται σε παντοδύναμο μηχανισμό λειτουργίας των θεσμών της εξουσίας. Γίνονται θεσμοί- αυτονομημένοι από την κοινωνική λειτουργία. Ως ηγέτες, αρχηγοί, σωτήρες, πατέρες, υπεράνω των πολιτών.
Σημερινοί λαοπλάνοι, αυριανοί φταίχτες. Θα εκφράσουν ασφαλώς στην πορεία προς την κάλπη πολιτικές θέσεις για το πώς θα διοικηθεί η πόλη, αλλά, στο τέλος, κυριαρχεί το πλαίσιο το οποίο έχουν προδιαγράψει οι δημοσκοπήσεις. Σε μία δημοκρατία χωρίς Δήμο.
«Εάν η σύγχρονη δημοκρατία αρνηθεί τον Δήμο, τι μπορεί να βάλει στη θέση του; Τι μπορεί να αναπληρώσει; Άρα, ξαφνικά η δημοκρατία παράγεται ως ένα κενό σημαίνον. (…)Όταν λέμε δημοκρατία το αντικείμενο αναφοράς είναι ο Δήμος, ο λαός, η θέλησή του. Όταν αυτονομείται το σημαίνον από το σημαινόμενο παράγεται ένα κενό σημαίνον», όπως υπενθυμίζει ο Στέφανος Ροζάνης («Ομοίωμα δημοκρατίας», σελ.19, εκδ. Εξάρχεια, 2013).
Πολλοί βέβαια επιλέγουν να μπερδέψουν τους δημοσκόπους απαντώντας άλλα αντί άλλων. Τους καταλαβαίνω, ωστόσο, οφείλουμε την ίδια στιγμή που κάνουμε χαβαλέ με τις ερωτήσεις (ή θέλουμε, έστω να βοηθήσουμε τον άνθρωπο που από την άλλη άκρη της γραμμής παλεύει για το μεροκάματο), να δρούμε κι ως πολίτες.
Ας σκεφτούμε να θέσουμε εμείς ερωτήματα: πρώτα στον εαυτό μας και τους γύρω μας, έπειτα στους υποψηφίους που διεκδικούν την ψήφο μας (αν αποφασίσουμε να φτάσουμε ως το παραβάν). Ανοιχτά, όχι κλειστά. Χωρίς το σύνηθες αίσθημα ότι κάποιοι αντιπρόσωποι τους οποίους εκλέγουμε κάθε τέσσερα χρόνια (τώρα, σε αυτές τις δημοτικές, για πέντε, ως το 2019) θα μας σώσουν, ενώ καταλαβαίνουμε καλά ότι οι περισσότεροι από αυτούς, μας οδήγησαν ως εδώ. Εκτός εάν έχουμε ταυτίσει ολοκληρωτικά τη δημοκρατία με την αντιπροσώπευση, αποκλείοντας την άμεση συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων που αφορούν τα κοινά. Ή συνηθίσαμε στο να μας ζητούν τη γνώμη μας πάντοτε προ και σχεδόν ποτέ μετά την Κυριακή της κάλπης και των χρωματισμένων δήμων στον χάρτη της οθόνης.
Πριν απαντήσουμε στο ‘ποιος θα το κάνει’, ‘ποιος είναι ο καταλληλότερος (αρχηγός)’, ας αναρωτηθούμε ‘τι μπορούμε να κάνουμε'.
Τι πόλη θέλουμε’, λοιπόν.
Ας αναρωτηθούμε. Για να συμμετέχουμε.






Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου