Σάββατο, 14 Ιουλίου 2012

Οργανωμένο σχέδιο λεηλασίας του ποταμού Αράχθου

Ρεπορτάζ: Γιώργος Παπαχριστοδούλου

Διόλου πειστικές κρίνονται οι απαντήσεις των μελετητών του σχεδίου διαχείρισης των υδάτινων πόρων της Ηπείρου σε επίπεδο λεκάνης απορροής για δύο κρίσιμα θέματα: την κατασκευή του μεγάλου υδροηλεκτρικού φράγματος στον Άραχθο και της μεταφοράς νερού από τον Αώο στη λίμνη Παμβώτιδα.

Η μελέτη παρουσιάστηκε το πρωί της Τετάρτης 11 Ιουλίου 2012 παρουσία των φορέων από όλη την Ήπειρο, στην αίθουσα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ηπείρου στα Γιάννενα, με τρία θέματα να απασχολούν ιδιαίτερα:
-την επαναφορά της πρότασης για κατασκευή του ακυρωμένου από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) μεγάλου υδροηλεκτρικού φράγματος της εταιρείας “Μηχανική” στον Άγιο Νικόλαο του Αράχθου, λίγα χιλιόμετρα κάτω από το Γεφύρι της Πλάκας,
-την υιοθέτηση της πρότασης του πρώην βουλευτή Λ. Καλογιάννη για μεταφορά νερού από τον Αώο για εμπλουτισμό της λίμνης Παμβώτιδας, και
-την έλλειψη προτάσεων για προστασία του Καλαμά από τη ρύπανση.
Μεγάλη εντύπωση προκάλεσε η απάντηση του κ. Καροβοκύρη, μέλους της μελετητικής ομάδας, στο ερώτημα που τέθηκε από τοπικούς φορείς για ποιον λόγο επανέρχεται η πρόταση για φράγμα στον Άραχθο από τη στιγμή που έχει ήδη ακυρωθεί.

ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ ΕΙΠΕ
Έτσι αποφάσισε ο εργοδότης”, ήταν η απάντηση που ξεσήκωσε την οργή των φορέων των Τζουμέρκων οι οποίοι ζήτησαν να κατονομαστεί το ποιος είναι ο εργοδότης.
Προφανώς, εργοδότης της μελετητικής ομάδας είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος (Ειδική Γραμματεία Υδάτων) και κατά συνέπεια εμμέσως αποκαλύπτεται πως πρόκειται για πολιτική απόφαση η οποία εν προκειμένω εξυπηρετεί επιχειρηματικά συμφέροντα.
Δικαιώνεται έτσι περίτρανα η πρόβλεψη των φορέων που αντέδρασαν στη φωτογραφική διάταξη που έφερε αρχικά στη Βουλή τον περασμένο Ιανουάριο ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος Γ. Παπακωνσταντίνου (με την οποία χαριζόταν χωρίς περιστροφές στην εταιρεία Μηχανική συμφερόντων Εμφιετζόγλου το έργο) πως η σχετική τροποποίηση που ψηφίστηκε στο τελικό κείμενο του νόμου άφηνε ορθάνοιχτο το θέμα της κατασκευής φράγματος στον Άγιο Νικόλαο.
Και τούτο, διότι, όπως τονίζεται στο άρθρο 56 του πολυνομοσχεδίου, τα σχέδια διαχείρισης για τα νερά υπερισχύουν των περιφερειακών χωροταξικών με τα περιφερειακά συμβούλια να εκφράζουν μόνον γνώμη (να μην λαμβάνουν δεσμευτικές αποφάσεις δηλαδή) για τα έργα διαχείρισης και αξιοποίησης υδάτων.
Στόχος με αυτόν τον τρόπο να παρακαμφθεί τόσο η βούληση σύσσωμης της τοπικής κοινωνίας να μην κατασκευαστεί το φράγμα όσο και η απαγόρευση από πλευράς του ισχύοντος χωροταξικού της Ηπείρου (θεσμοθετήθηκε το 2003) για κατασκευή φράγματος στον Άραχθο ο οποίος προορίζεται κυρίως για δράσεις αναψυχής.

Όπως φάνηκε στην παρουσίαση, οι μελετητές επιχειρούν με δύο τρόπους να εξωραΐσουν την πρόταση για κατασκευή του φράγματος:
-Με σκοπό να μην κατακλυστεί από τα νερά της τεχνητής λίμνης το ιστορικό μονότοξο γεφύρι της Πλάκας και άρα να ελαχιστοποιηθούν οι αντιδράσεις προτείνουν μείωση του ύψους του φράγματος κατά 10 μέτρα (συνακόλουθα, μείωση της ισχύος που πέφτει από τα 93 στα 88 MW). Όπως τονίστηκε, η άκρη του ταμιευτήρα της τεχνητής λίμνης του φράγματος θα απέχει 2,5 χλμ. από το γεφύρι.
-Το έργο θα χρειαστεί εκ νέου περιβαλλοντική αδειοδότηση, γεγονός το οποίο, ωστόσο, δεν αλλάζει σε καμία περίπτωση την ουσία της κατασκευής του έργου το οποίο αλλάξει τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές ισορροπίες στην περιοχή. Άλλωστε, όπως τονίστηκε κι από τους μελετητές, το 80% της οικολογικής παροχής του Αράχθου σε μήκος 8 χλμ. θα χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας στο φράγμα, τμήμα ανάντη του ποταμού θα μετατραπεί σε λιμναίο σύστημα, ενώ θα υποβαθμιστεί η δυνατότητας αξιοποίησης της κοίτης ως περιοχή αναψυχής.
Στη λογική της κατασκευής μεγάλων φραγμάτων οι μελετητές υποστηρίζουν πως θα παραχθεί ενέργεια από ανανεώσιμη πηγή (σ.σ. η διεθνής εμπειρία δείχνει πως τα μεγάλα φράγματα δεν αποτελούν ΑΠΕ), ενώ τονίζεται πως θα υπάρχει η δυνατότητα ενεργειακής ταμίευσης και απόδοσης της σε περιόδους ανεπάρκειας.

“ΠΟΥ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ;”
Να σημειωθεί ακόμη πως οι μελετητές δεν απάντησαν επί της ουσίας στο κρίσιμο ερώτημα το οποίο τέθηκε από τον επικεφαλής της παράταξης του ΣΥΡΙΖΑ στο περιφερειακό συμβούλιο “ΑΥΡΙΟ για την Ήπειρο” Γιάννη Παπαδημητρίου “από πού αντλήθηκαν τα στοιχεία” ώστε οι μελετητές να κάνουν λόγο για προγραμματισμένο έργο το οποίο πρέπει να περιληφθεί στο σχεδιασμό.
Ο κ. Παπαδημητρίου σημείωσε πως “πρόκειται για 'μη έργο' από τη στιγμή που έχει ακυρωθεί από το ΣτΕ”.
Παράλληλα ρώτησε για ποιον λόγο τονίζεται πως το έργο έχει Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Ο κ. Καραβοκύρης αρκέστηκε να απαντήσει πως το φράγμα στον Αγ. Νικόλαο περιλαμβάνεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την ενέργεια στη χώρα, δίχως να κατονομάσει εάν ο τελευταίος προέκυψε μέσα από δημόσια διαβούλευση ή εάν εκπορεύεται από τα λόμπι της ενέργειας τα οποία ουσιαστικά σχεδιάζουν και επιβάλλουν έναν ενεργειακό σχεδιασμό με μοναδικό σκοπό να αυξήσουν την κερδοφορία τους και παράλληλα να λάβουν καλύτερη θέση στο παγκόσμιο χρηματιστήριο της ενέργειας.
Το θέμα της ενέργειας όπως και της διαχείρισης των νερών είναι βαθιά κοινωνικό. Αφορά την επιβίωση της κοινωνίας και τα δημόσια συλλογικά αγαθά, όπως έχει καταδειχτεί και στην περίπτωση της εκτροπής του άνω ρου Αχελώου και του κατακλυσμού της Μεσοχώρας, ενός επίσης φαραωνικού έργου.
Και ως δημόσιο αγαθό το νερό δεν μπορεί να το διαχειρίζονται οι κερδοσκόποι της εμφιάλωσης ούτε τα αρπαχτικά της ενέργειας.
Για τον Άραχθο και τα νερά της Ηπείρου ανοίγει εκ νέου εν μέσω της επίθεσης των αφεντικών σε ό,τι έχει απομείνει ως προσβάσιμο ως δημόσιος πόρους στους πολλούς και δεν έχει αποικιστεί από το παγκόσμιο και εγχώριο οικονομικό σύστημα.
Η μνήμη των πολύχρονων αγώνων για τη σωτηρία ποταμού (από το 1998) καθώς και η ευρύτερη κοινωνική μνήμη της ορεινής Ελλάδας μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο οδηγό για τις τοπικές αντιστάσεις και μία αμεσοδημοκρατική διαχείριση του φυσικού πλούτου.

ΟΜΟΘΥΜΗ ΚΑΤΑΔΙΚΗ
Το έργο θα επιφέρει αλλαγή του υπάρχοντος μοντέλου και των προοπτικών ανάπτυξης στα Τζουμέρκα τονίστηκε από πλευράς του δημάρχου Βορείων Τζουμέρκων Γιάννη Σεντελέ, ενώ ο δήμαρχος Αρταίων και πρόεδρος της ΠΕΔ Ηπείρου Γιάννης Παπαλέξης σημείωσε πως η διαβούλευση σε ό,τι αφορά το φράγμα στον Αγ. Νικόλαο “έχει εξαντληθεί προ πολλού” με τις τοπικές κοινωνίες να είναι αντίθετες. Αναφέρθηκε στις επιπτώσεις από τα δύο φράγματα που λειτουργεί η ΔΕΗ στον ποταμό (Πουρνάρι Ι, ΙΙ) σημειώνοντας χαρακτηριστικά πως “η ΔΕΗ κονομάει εκατ. ευρώ, ενώ ο Δήμος Αρταίων δεν έχει χρήματα”.
Δυναμικό παρών στην παρουσίαση έδωσαν και τα μέλη του Συλλόγου Προστασίας Αράχθου τα οποία μάλιστα κρέμασαν στην αίθουσα πανώ το οποίο κατήγγειλε μεθόδευση για να περάσει η κατασκευή του έργου.


ΠΕΡΙΕΡΓΗ ΣΠΟΥΔΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ
Ελλιπείς κρίνονται οι απαντήσεις των μελετητών σε ό,τι αφορά και την πρόταση μεταφοράς νερού από τον Αώο στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων (πρόταση Ελ. Καλογιάννη την οποία θα υλοποιήσει η κοινοπραξία Τέρνα-ΔΕΗ Ανανεώσιμες). Ο Κώστας Τζιόβας, μέλος του ΔΣ του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου της Βόρειας Πίνδου ρώτησε τους μελετητές εάν έχουν ληφθεί υπόψη α) το τελευταίο διαχειριστικό σχέδιο που έχει εκπονήσει ο Φορέας και β) τα περαιτέρω στοιχεία που έχει ζητήσει το ΔΣ για το συγκεκριμένο έργο.
Ακόμη, εάν γνωρίζουν οι μελετητές πως το 80% του νερού προέρχεται από τον πυρήνα του εθνικού πάρκου, το κατά πόσο έχουν υπολογιστεί οι επιπτώσεις που θα επιφέρει στο οικοσύστημα η κατασκευή αγωγών για τη μεταφορά του νερού κατά μήκος 50 χλμ. και τέλος, το κατά πόσο επιτρέπεται η μεταφορά νερού από ένα υδάτινο οικοσύστημα σε ένα άλλο με βάση την κοινοτική οδηγία για τα νερά (από την οποία προκύπτει η υποχρέωση για την κατάρτιση σχεδίων διαχείρισης).
Υπενθύμισε δε πως, το 2009, επί Τίνας Μπιρμπίλη, το Υπουργείο Περιβάλλοντος προχώρησε στην ακύρωση του συγκεκριμένου σχεδίου. Η απάντηση των μελετητών ήταν πως η κοινοτική οδηγία δεν απαγορεύει τη μεταφορά νερού αφού ενδιαφέρεται πρώτιστα για την καλή οικολογική κατάσταση των απολήψεων, ενώ επικαλέστηκαν τη θετική γνωμοδότηση που έχει δώσει η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) σε ό,τι αφορά την παραγωγή ενέργειας από τα φράγματα που προβλέπονται να δημιουργηθούν κατά μήκος του έργου.
Στο σημείο αυτό εκφράστηκαν αντιρρήσεις από τον πρώην πρόεδρο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ηπείρου, Γιώργο Σταμουλάκη ο οποίος αναρωτήθηκε για ποιον λόγο στις προτάσεις δεν περιλαμβάνεται η μεταφορά νερού από τον Αμάραντο της Κόνιτσας για τις ανάγκες ύδρευσης του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων.
Υπέρ του σχεδίου για μεταφορά νερού από τον Αμάραντο εάν κριθεί ότι υπάρχουν ανάγκες ύδρευσης τάχτηκε στην αρχική του τοποθέτηση και ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης (άλλωστε, επί νομαρχίας του ξεκίνησε η σχετική μελέτη) ο οποίος απέφυγε να πάρει θέση υπέρ ή κατά του σχεδίου Καλογιάννη. Αξίζει να σημειωθεί πάντως πως ο κ. Καχριμάνης σε συνεδρίαση του Εθνικού Πάρκου της Β. Πίνδου το 2009 είχε ταχτεί υπέρ του σχεδίου Καλογιάννη.
Όπως τόνισε ο κ. Καραβοκύρης, πρόταση για μεταφορά νερού δεν προτείνεται από τον καθ’ ύλην αρμόδιο φορέα (ΔΕΥΑ Ιωαννίνων), οπότε δεν μπορούσε να περιληφθεί στο τελικό κείμενο των προτάσεων.
Αν δεχτούμε πως κάτι τέτοιο αληθεύει, προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι, ενώ κανείς τοπικός φορέας (πχ. Φορέας Διαχείρισης Λίμνης Παμβώτιδας, Δήμος, Περιφέρεια, Τεχνικό Επιμελητήριο) δεν έχει ταχτεί υπέρ του σχεδίου Καλογιάννη το οποίο διατυπώνεται από έναν ιδιώτη, οι μελετητές σπεύδουν να το υιοθετήσουν.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά λοιπόν.

ΆΓΝΟΙΑ ΓΙΑ ΚΑΛΑΜΑ
Παρότι πληφορορημένοι εκτενώς τόσο για έργα τα οποία έχουν ακυρωθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας ή για αδειοδοτήσεις που δόθηκαν από τη ΡΑΕ (σ.σ. οι σχετικές αποφάσεις της αρχής για τη χορήγηση αδειών παραγωγής ενέργειας δεν δημοσιεύτηκαν ποτέ στον τοπικό τύπο ώστε να εκφραστούν τυχόν αντιρρήσεις), οι μελετητές φάνηκε να μην ενδιαφέρονται εξίσου για την προστασία από τη ρύπανση του Καλαμά.
Όπως τονίστηκε κι από το Τεχνικό Επιμελητήριο στην προχτεσινή του ανακοίνωση ο Καλαμάς δεν έχει συμπεριληφθεί στο μητρώο των ευαίσθητων περιοχών, παρότι στη μελέτη αναφέρεται πως ο ποταμός δέχεται τα περισσότερα ετήσια φορτία από διάχυτες πηγές ρύπανσης, με σημαντικότερη από αυτές τις δραστηριότητες στο λεκανοπέδιο Ιωαννίνων.
Από τη μελετητική ομάδα τονίστηκε πως η προστασία του Καλαμά είναι περισσότερο θέμα τήρησης των περιβαλλοντικών όρων, άρα πρώτιστα έργο της διοίκησης να ελέγξει όσους ρυπαίνουν τον ποταμό.
Για τον Άραχθο και τα νερά της Ηπείρου ανοίγει εκ νέου εν μέσω της επίθεσης των αφεντικών σε ό,τι έχει απομείνει ως προσβάσιμο ως δημόσιος πόρους στους πολλούς και δεν έχει αποικιστεί από το παγκόσμιο και εγχώριο οικονομικό σύστημα. Η μνήμη των πολύχρονων αγώνων για τη σωτηρία του Αράχθου καθώς και η ευρύτερη κοινωνική μνήμη της ορεινής Ελλάδας μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο οδηγό για τις τοπικές αντιστάσεις και μία αμεσοδημοκρατική διαχείριση του φυσικού πλούτου. Ραντεβού λοιπόν στα πάμπολλα νεανικά φεστιβάλ που διοργανώνονται φέτος και τις όχθες του βουερού Αράχθου!


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου